تاریخ درج : ۱۳۹۰/۱۱/۱۰ | بازدید : 4765 مرتبه


مقدمه: در عصر حاضر با پيشرفتهاي چشمگير در امر بهداشت و پيشگيري از بيماريهاي عفوني و غيرعفوني و فراهم شدن وسايل آسايش و رفاه و بالنتيجه كاهش ميزان مرگ و مير ناشي از بيماريها، حوادث يكي ازعلل عمده مرگ و مير و معلوليت بوده و پس از بيماريهاي قلب و عروق و سرطان در مرتبه سوم قرار دارد.

 در روزگاران گذشته حوادث منحصر به سقوط از درخت يا بلندي، ضرب خوردن حيوانات اهلي و يا وحشي، مسموميت با موادي گياهي يا زهر جانوران و يا چند مورد ديگر محدود مي شد ولي امروزه با توجه به پيشرفتهاي چشمگير در امور صنعتي و امكان استفاده از وسايل مدرن جهت مسافرت، استفاده ازنيروي برق وماشين آلات، تماس با مواد شيميايي و غيره انسان را در برابر حوادث بيشماري قرار داده است. همه ساله ميلونها حادثه در دنيا اتفاق مي افتد. بعضي از اين حوادث باعث مرگ و گروهي ديگر باعث از كار افتادگي كلي يا جزيي مي گردند ولي به طوركلي همه حوادث براي قربانيان خود موجب رنج و درد و ضررهاي اقتصادي و مالي مي با شد.

حادثه ناشي از كار:

در كتب لغت معمولاً حادثه به معناي رويداد، واقعه و يا پيش آمد نوشته شده و بيشتر منظورعمل و يا اتفاق ناخوشايند وخارج از نظم مي باشد كه ممكن است خسارات مالي و يا جاني در بر داشته باشد. بنابر عقيده برخي، حادثه اتفاقي است پيش بيني نشده و ناگهاني كه بدون دخالت خود شخص در اثر يك نيروي خارجي بوجود مي آيد و يا به عبارت ديگرآنچه انسان را ناخواسته از مسير زندگي طبيعي منحرف ساخته و براي او ايجاد ناراحتي جسمي و رواني و يا خسارات مالي نمايد حادثه ناميده مي شود. به عقيده ل.ديويس، حادثه را مي توان (( ضعف در جوابگويي و فرار از حالات مخصوص )) تعريف كرد.

هرگاه به تعريف حادثه به دايره المعارف سازمان بين المللي كار توجه كنيم حادثه عبارت است از يك اتفاق پيش بيني نشده و خارج از انتظار كه سبب صدمه وآسيب گردد. علاوه بر تعريف كلي براي حوادث مختلف كه در بالا بدانها اشاره شده در تعريف حادثه ناشي از كار، مي توان به آنچه در قانون كار و تامين اجتماعي آمده است به شرح زير اشاره نمود:

حوادث ناشي از كار عبارت از حوادثي است كه درحين انجام وظيفه و به سبب آن براي بيمه شده اتفاق مي افتد. مقصود از حين انجام وظيفه تمام اوقاتي است كه بيمه شده در كارگاه، موسسات وابسته، ساختمانها و محوطه آن مشغول كار باشد و يا به دستور كارفرما در خارج از محوطه كارگاه مامور انجام كاري مي شود. ضمناً اوقات رفت و آمد بيمه شده از منزل به كارگاه و يا بلعكس جزو اين اوقات محسوب مي شوند. همچنين حوادثي كه حين اقدام براي نجات ساير بيمه شدگان آسيب ديده و مساعدت به آنان اتفاق مي افتد حادثه نا شي از كار محسوب مي گردد.

اهميت حوادث ناشي از كار:

همه ساله در جهان دهها ميليون كارگر قرباني حوادثي مي شوند كه منجر به كشته شدن و يا از كار افتادگي تعداد كثيري ازآنها مي گردد طبق آمار منشر شده در كشورهاي پيشرفته صنعتي سالانه از هر ده هزارنفر كارگر يكي دچار سانحه شده و در نتيجه اينگونه سوا نح پنج درصد روزهاي ملي به هدر مي رود. از اين رو حوادث ناشي از كار ازسويي سبب ناراحتي فرد كارگر و يا افراد خا نواده اش شده و ازسوي ديگراز بين سرمايه وتزلزل بنيان اقتصادي جامعه مي گردد لذا اينگونه حوادث ازديدگاههاي زير داراي اهميت شايان توجهي مي باشند:

١- از نظرانساني: هرگونه حادثه ناشي از كار ولو جزيي سبب درد و ناراحتي شخص كارگر و افراد خانواده ا ش گرديده ودر صورتيكه حادثه شديد بوده و منجر به مرگ يا ازكارافتادگي دائمي شود اين مسئله اهمييت بيشتري پيدا مي كند.

٢- از نظر اجتماعي: ازآنجا كه پيشرفت و ترقي هر اجتماعي بستگي به نيروي كار افراد جامعه دارد لذا محصول كار هر كار گر نه تنها مايه امرار معاش زندگي خود وخانواده اوست بلكه سرمايه و پشتوانه اقتصاد يك جامعه نيز مي باشد. چنانچه مي دانيم قريب50 تا60 درصد افراد هر اجتماعي را افراد در سنين كار تشكيل مي دهند ولي دراصل افراد فعال جامعه، مخصوصاً در كشورهاي كم رشد در حدود يك چهارم كل جمعيت مي باشد و حال اگر از اين تعداد افرادي نيز به علت حوادث ناشي ازكار نتوانند كارخود را انجام دهند اين امر سبب تزلزل در وضع اجتماعي جامعه مي گردد.

٣- از نظر اقتصادي: حوادث به هر صورت و درجه اي كه باشد براي گارگر، كارفرما وجامعه زيانهاي اقتصادي در بردارد. اين زيانها به صورت مستقيم وغيرمستقيم مي باشد. تحت عنوان زيانهاي مستقيم مي توان از خسارات ناشي از وقفه كار به علت حادثه، هزينه هاي درماني و بالاخره خسارات پرداختي در مورد كارافتادگي موقت، دائم و يا بالا خره فوت بحث نمود. 

علل حوادث ناشي از كار

مطالعات و بررسي هاي انجام گرفته در سالهاي اخير نشان دهنده اين حقيقت است كه بطور كلي حادثه نا شي از كار علت واحدي نداشته و معلول علل فني و انساني مي باشد. اين علل بستگي به نوع، محيط، وضع، شرايط انجام كار و ابزار مورد استفاده داشته و ميتوان آنها را به دو دسته علل مستقيم و غير مستقيم تقسيم كرد.

١- علل مستقيم:

منظور از علل مستقيم عبارت از عللي است كه در بوجود آمدن حادثه سهم اصلي را دارا بوده و با توجه به وضع كار وصنعت مي توان اين علل را چنين خلاصه نمود. جابجا كردن كالا، كار با ماشين آلات، سقوط اشيا، افتادن كارگرازارتفاع، استفاده غير صحيح از ابزار كار، افتادن به علت ليز خوردن و يابرخورد با مانع، سوختگي وبالاخره با وسيله نقليه در محيط كارگاه و يا هنگام رفت وبرگشت به محل كار.

٢- علل غير مستقيم:

اين علل مستقيماً سبب بوجود آمدن حادثه نگرديده بلكه در صورت وجود علل مستقيم شانس بوجود آمدن حادثه را بيشتر مي كنند. اين گروه شامل تمام عواملي كه باعث خستگي، ناراحتي و نارضايي كارگر مي شوند مي باشد. مهمترين اين عوامل عبارتند از: نور نامتعادل، صداي بيش ازحد، عدم تهويه مناسب، نامناسب بودن درجه حرارت محيط كار، طولاني بودن ساعات كار، سرعت بيش ازحد توليد و بالاخره عوامل ديگري چون مسائل خانوادگي، مالي، روابط با كارفرما و سرپرست و... ضمناً بايستي توجه داشت كه در كنار اين دوگروه ازعلل، مسائلي چون تجربه، مهارت كاري و رعايت اصول ايمني نيز اهميت بسزايي در بوجود آمدن حوادث ناشي از كار دارند.

بررسي حوادث:

هدف اصلي از بررسي يك حادثه جمع آوري اطلاعات لازم جهت تعيين و تدوين اصول پيشگيري از بروز حواد ث مشابه مي باشد. واضح است نه تنها كليه حوادثي كه منجر به مصدوميت كارگر مي گردد بلكه حوادث ديگري چون واژگون شدن يك جرثقيل و يا حوادثي كه صدمات جاني در برندارند نيز بايد بررسي گردد.در ايران مطابق با قوانين موجود، براي اينكه كارگر مصدوم بتواند از امكانات درماني و رفاهي استفاده نمايد لازم است در مورد بروزحادثه، فرم مخصوصي كه شامل كليه اطلاعات بحث شده در قبل مي باشد توسط مامور ايمني كارگاه تكميل گردد. ازتجزيه وتحليل اين فرمها مي توان اطلاعات جامعي در مورد حوادث ناشي از كار بدست آورد. ضمناً براي سهولت بيان امر بوجود آوردن امكان مقايسه آمارهاي مختلف، ميزان هايي از طرف كميته كارشناسان آمار سازمان بين المللي كار پيشنهاد گرديده است كه برخي ازآنها عبارتند از:

١- ضريب تكرار حادثه (FR):

ميزان وفور حوادث و يا به عبارت ديگر بسامد كثرت حوادث عبارت است از نسب حوادث اتفاق افتاده در يك زمان معين (معمولا يكسال ) بر مجموع ساعات كار كل كارگران در همان زمان ضربدر يك ميليون.

به عقيده صاحب نظران در صورتيكه ميزان وفور حوادث در كارخانه و يا كارگاهي بين صفر تا ده باشد آن كارگاه و يا كارخانه از نظر رعايت اصول ايمني و حفاظتي خيلي خوب است.

٢- ميزان شدت حادثه (SR ):

      ميزان شدت حوادث و يا به عبارت ديگر بسامد شدت حوادث از تقسيم حاصل ضرب مجموع ساعات از دست رفته به علت حادثه در زمان معين در هزار بر مجموع كل روزهاي كاركارگر در همان زمان بدست مي آيد.

در محاسبه ميزان شدت حوادث در صورتيكه حادثه اي سبب قطع عضو و يا مرگ گردد براي محاسبه روزهاي از دست رفته از جدولي كه توسط كنفرانس آمار شناسان كار توصيه گرديده استفاده مي شود.

٣- ميزان شيوع(IR ):

 از طرف سازمان بين المللي كار براي كشورهاييكه محاسبه ميزان وفور وشدت حوادث به علت نداشتن اطلاعات لازم در مورد مجموع ساعات كار كليه كارگران وساعات از دست رفته به علت حادثه مقدور نيست، محاسبه اين ميزان توصيه گرديده كه از تقسيم مجموع تعداد حوادث در يك زمان ضربدر هزار به تعداد كل كارگران در همان زمان بدست مي آيد.

باتوجه به اينكه اهمييت هر حادثه بستگي به نتايج حاصله از آن دارد لذا با جمع آوري اطلاعات لازم مي توان پيشگيريهاي لازم جهت جلوگيري از بروز حوادث در صنايع مختلف را پي ريزي نمود.

 

لطفا نظرات ، پیشنهادات و سوالات خود را مطرح نمایید